10 nguyên tắc usability của Nielsen: kim chỉ nam cho mọi giao diện

Bộ 10 nguyên tắc usability (heuristics) của Jakob Nielsen được công bố từ năm 1994 và Nielsen Norman Group cập nhật lần cuối năm 2020. Đây không phải quy tắc cứng nhắc mà là những nguyên lý chung giúp nhà thiết kế rà soát giao diện nhanh chóng.

Mười nguyên tắc

Theo NN/g, mười nguyên tắc gồm: hiển thị trạng thái hệ thống; sự tương thích giữa hệ thống và thế giới thực; người dùng được kiểm soát và tự do; nhất quán và tuân theo chuẩn; ngăn ngừa lỗi; nhận diện thay vì ghi nhớ; linh hoạt và hiệu quả khi sử dụng; thiết kế tối giản và thẩm mỹ; giúp người dùng nhận biết, chẩn đoán và khắc phục lỗi; cùng trợ giúp và tài liệu hướng dẫn.

Áp dụng trong thực tế

Cách dùng phổ biến là đánh giá heuristic: vài người cùng duyệt màn hình, ghi lại điểm vi phạm nguyên tắc nào, rồi xếp mức độ nghiêm trọng để ưu tiên sửa. Cách này nhanh và rẻ hơn kiểm thử với người dùng thật, nhưng không thay thế được nó.